MASTERPRINT

Słownik

Offset, druk offsetowy

Przemysłowa odmiana druku płaskiego, w której obraz przenoszony jest z płaskiej formy drukowej na podłoże drukowe (np. papier) za pośrednictwem cylindra pośredniego pokrytego obciągiem. Offset jest obecnie jedną z najczęściej stosowanych technik druku.

układ cylindrów i wałków w maszynie offsetowej

Druk offsetowy można podzielić na:

  • druk offsetowy arkuszowy – podłoże drukowe w postaci arkuszy, farby offsetowej o dużej lepkości utrwalane przez wsiąkanie i polimeryzację, a w przypadku farb UV i hybrydowych przez polimeryzację zainicjowaną promieniami UV
  • druk offsetowy zwojowy (rolowy) – podłoże drukowe w postaci zwoju, farby lejne
    • coldset – offset "na zimno" (farba utrwalana przez wsiąkanie w papier)
    • heatset – offset "na gorąco" (farba utrwalana przez wsiąkanie w papier i odparowanie w wysokich temperaturach; zadrukowana wstęga papieru przed sfalcowaniem przechodzi przez nagrzany do wysokiej temperatury tunel suszący).

Coldset i heatset używany jest do druku wysokonakładowego: gazety, magazyny, książki telefoniczne. Technologia "na gorąco" stosowana jest w szczególności do wydawnictw wyższej jakości, na papierze kalandrowanym i kredowanym.

Proof

Wydruk próbny, wzorcowy.

CtP (Computer to Plate)

Ang. Computer to Plate, pisane w postaci: Computer-to-Plate (co można tłumaczyć: z komputera na płytę) – jedna z dwóch podstawowych metod tworzenia formy drukowej. Drugą jest CtF (ang. Computer-to-Film) czyli metoda stykowa, analogowa. W obu przypadkach efektem końcowym jest forma drukowa. Różnica polega na technologii wykonania, a co za tym idzie – na czasie pracy i jakości efektu końcowego, tzn. wyższa jakość występuje w technologii CtP.

Naświetlarka Agfa Advantage DL

automatyczna naświetlarka firmy Agfa typ Advantage DL (z laserem fioletowym) wraz z procesorem VPP68 do produkcji płyt niewymagających obróbki chemicznej
prezentacja na targach Ifra 2007

W przypadku CtP odpada dotychczasowy etap pośredni polegający na naświetlaniu najpierw błon (filmów poligraficznych), a dopiero potem wykorzystaniu tych błon (po ich uprzednim montażu) do naświetlania form drukowych. CtP polega na bezpośrednim naświetlaniu form drukowych (płyt offsetowych lub fleksograficznych) z plików postscriptowych. Zaletą tej technologii jest maksymalna dokładność wszystkich parametrów – zarówno związanych z jakością plamki rastra (np. brak "podświetlenia" plamki, które towarzyszy naświetlaniu z formy kopiowej w CtF, możliwość reprodukcji mniejszych plamek niż w CtF), jak i montażu całości. Niewątpliwą zaletą jest również skrócenie całego cyklu przygotowania formy drukowej, jak i jej narządu (montażu na maszynę i regulacji maszyny).

Naświetlanie form drukowych w procesie CtP odbywa się na specjalistycznych naświetlarkach. W technologii offsetowej istnieje również technologia alternatywna polegająca na wykorzystaniu dotychczasowych naświetlarek filmów z technologii CtF i naświetlaniu na nich specjalnych płyt z tworzyw sztucznych. Otrzymane formy drukowe nadają się jednak do niskich nakładów.

Technologia CtP jest technologią rozwijającą się, koszty wdrożenia ciągle ulegają obniżaniu zarówno od strony parku maszynowego jaki i materiałów eksploatacyjnych. Proces ten sprawia, że technologia stopniowo wkracza nie tylko do dużych ale i średnich drukarń. Drukarnie, które nie wdrożyły własnej przygotowalni CtP korzystają z firm naświetlających usługowo, dzięki temu technika CtP zatacza jeszcze szersze kręgi. Dzięki obniżaniu się kosztów wdrożenia CtP i coraz szerszemu korzystaniu z tej technologii, technologia CtF jest w regresie.

Technologię CtP zaprezentowano po raz pierwszy już na targach Drupa w 1990 roku, wtedy była traktowana jako ciekawostka. Pierwsze instalacje CtP w Polsce to rok 1999.

Technologia CtP jest metodą uzyskania formy drukowej poza maszyną drukarską i nie zalicza się do tego terminu metody wykonywania formy drukowej bezpośrednio na maszynie drukarskiej, która to technologia nosi ogólną nazwę CtPress. Również stosowanie wobec CtP terminu druk cyfrowy jest niepoprawne.

PDF (Portable Document Format)

Ang. Portable Document Format, przenośny format dokumentu – format plików służący do prezentacji, przenoszenia i drukowania treści tekstowo-graficznych, stworzony i promowany przez firmę Adobe Systems. Język opisu pliku PDF jest okrojoną wersją języka programowania PostScript wzbogaconą o elementy hipertekstowe.

Dostępna jest bezpłatnie pełna specyfikacja formatu PDF. 29 stycznia 2007 firma Adobe postanowiła w całości otworzyć format PDF i przekazać jego pełną specyfikację organizacji AIIM[1]. 2 lipca 2008 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna ogłosiła uznanie PDF 1.7 za obowiązujący standard ISO 32000-1:2008[2].

EPS (Encapsulated PostScript)

Encapsulated PostScript – format plików, będący podzbiorem języka PostScript, służący do przechowywania pojedynczych stron grafiki wektorowej w postaci umożliwiającej osadzanie ich w innych dokumentach. Użytecznym rozszerzeniem tego formatu jest format EPSI (EncapsulatedPostScript Interchange), zawierający dodatkowo informacje ułatwiające wyświetlenie szybkiego podglądu grafiki zapisanej w zasadniczej części pliku.

Z punktu widzenia składni, format EPS dopuszcza nieomal pełen zestaw komend języka PostScript, z ograniczeniami dotyczącymi zakresu ich użycia. W szczególności, plik EPS obejmuje wyłącznie pojedynczy rysunek, bez podziału na strony i bez możliwości ingerowania w środowisko wykraczające poza definiowany obszar. Zakres rysunku opisany jest przez prostokąt o narożnikach zdefiniowanych komendą %%BoundingBox. Z punktu widzenia składni PostScriptu komenda ta jest tylko komentarzem, jednak interpretery języka PostScript muszą ją rozpoznawać, by móc wbudować wczytywaną grafikę w skład większej całości.

Przez wiele lat format EPS był jedynym uniwersalnym formatem zapisu plików z grafiką wektorową (umożliwiającym również osadzanie w nim bitmap jako obiektów). Praktycznie każdy program stosowany w DTP potrafi takie pliki odczytywać i zapisywać.

Czasem stosowany jest skrót EPSF, który oznacza Encapsulated PostScript Format.

FTP (File Transfer Protocol)

Protokół transferu plików – protokół komunikacyjny typu klient-serwer wykorzystujący protokół TCP według modelu TCP/IP (krótko: połączenie TCP), umożliwiający dwukierunkowy transfer plików w układzie serwer FTP – klient FTP.

FTP jest zdefiniowany przez IETF w dokumencie RFC 959, jest protokołem 8-bitowym i dlatego nie wymaga kodowania danych do 7-bitów, tak jak w przypadku poczty elektronicznej.

Do komunikacji wykorzystywane są dwa połączenia TCP. Jedno z nich jest połączeniem kontrolnym za pomocą którego przesyłane są polecenia, a drugie służy do transmisji danych. Połączenie za pomocą protokołu FTP (krótko: połączenie FTP) może działać w dwóch trybach: aktywnym i pasywnym:

  • jeżeli połączenie FTP działa w trybie aktywnym to używa portu 21 dla poleceń – zestawiane przez klienta i portu 20 do przesyłu danych – zestawiane przez serwer;
  • jeżeli połączenie FTP pracuje w trybie pasywnym to wykorzystuje port 21 dla poleceń i port o numerze powyżej 1024 do transmisji danych – obydwa połączenia zestawiane są przez klienta.

W sieciach chronionych zaporą sieciową ((ang.) firewall) komunikacja z serwerami FTP wymaga zwolnienia odpowiednich portów na zaporze sieciowej lub routerze. Możliwe jest zainstalowanie wielu serwerów FTP na jednym routerze. Warunkiem jest rozdzielenie portów przez router dla każdego serwera.

Serwer FTP, zależnie od konfiguracji, może pozwalać na dostęp do jego zasobów bez podawania hasła uwierzytelniającego – dostęp anonimowy. Najczęściej jednak serwer FTP autoryzuje każde połączenie za pomocą loginu i hasła uwierzytelniającego.

Falcowanie, złamywanie

Jedno- lub wielokrotne składanie arkusza papieru, czystego lub zadrukowanego, na pół (najczęściej) lub w dowolnych innych proporcjach, na różne sposoby (w różnych kierunkach), w celu osiągnięcia docelowego formatu i liczby stron składki. Np. trzykrotne złożenie na pół arkusza daje składkę szesnastostronicową. Każde miejsce zaginania arkusza to falc (złam) i po złożeniu tworzy nową krawędź.

Maszyna do falcowania to: falcerka czyli złamywarka (niepoprawnie falcarka lub falcówka).

W maszynach drukarskich, w których realizowany jest druk nie z arkuszy, tylko z wstęgi odwijanej z rol papieru, na końcu ciągu produkcyjnego ustawiony jest złamywak (tzw. falcaparat) którego rolą jest odcinanie fragmentów zadrukowanej wstęgi i takie ich składanie, aby w efekcie otrzymać pojedyncze egzemplarze gotowego "użytku" – najczęściej gazety.

Terminu falcowanie (i pokrewnych) używa się częściej niż złamywanie. Ten drugi jest terminem oficjalnym.

Bigowanie

(zapożyczony termin z języka niemieckiego jako zginanie)

Proces introligatorski polegający na ułatwieniu zginania materiału w określonym i zamierzonym miejscu materiału. Proces bigowania składa się z dwóch etapów (pełny proces bigowania). Pierwszy z nich polega na zmianie geometrii lub samej struktury materiału w miejscu bigowania, natomiast drugi na zerwaniu części połączeń w strukturze materiału. Rozróżna się dwa rodzaje tego procesu.

  • Jeden z nich polega na naruszeniu struktury materiału która sprowadza się do miejscowego zniszczenia połączeń materiału i następnie osłabienia wytrzymałości materiału w miejscu bigowania. Ten sposób bigowania jest realizowany poprzez proces rycowania (nadkrawania materiału, przekrawanie materiału na niepełnej jego grubości) lub poprzez perforowanie - przekrawanie materiału na pełnej grubości i na pewnych odcinkach. Rozróżnia się perforowanie odcinkowe oraz otworkowe. Ważną cechą powyższego procesu w bigowaniu jest znaczące osłabienie wytrzymałości materiału.
  • Drugi sposób bigowania polega na zmianie geometrii materiału w miejscu bigowania. Do tej grupy procesu bigowania zaliczane są miedzy innymi przegniatanie wypukłe (przegniatanie dwustronne) i wklęsłe (przegniatanie jednostronne) oraz wybicie. Przegniatanie wypukłe polega na geometrycznym przemieszczeniu materiału w miejscu bigowania (w miejscu w którym będzie zachodzić zginanie) w którym skupia się się moment zginający materiał a po drugie co ma miejsce w materiałach włóknistych jak papier następuje zniszczenie części połączeń pomiędzy warstwami materiału, co znacznie zmniejsza sztywność materiału na zginanie. Zerwanie połączeń miedzy warstwami w materiale włóknistym następuje w wyniku wytworzenia łuku o coraz to większym promieniu, a więc następuje wydłużanie względem poszczególnych warstw, które powoduje zerwanie połączeń między tymi warstwami.

Drugi rodzaj bigowania odmiany wklęsłej lub jednostronnej polega na miejscowym sprasowaniu struktury materiału, co powoduje zmniejszenie grubości materiału w tym samym miejscu a więc zmniejszenie sztywności na zginanie materiału. Natomiast wybicie materiału stosowane jest w grubych wytworach papierniczych realizowane za pomącą rolek bigujących a polega ono na przemieszczeniu względem siebie płaszczyzny materiału na odcinku miejsca bigowania.

Końcowym etapem bigowania jest zginanie mające na celu zniszczenie części połączeń aby zmniejszyć sztywność w miejscu zginania (w miejscu bigu).

Bigowanie bez niszczenia struktury materiału wykonuje się za pomocą noży bigujących o profilu ostrza zaokrąglonego - jest to płaska taśma stalowa której promień zaokrąglenia wynosi połowę jej grubości.

Natomiast perforowanie z niszczeniem struktury materiału jest realizowane w przypadku perforowania otworkowego za pomocą listwy z igłami, a w przypadku odcinkowego przekrawania za pomocą noża o nieciągłym ostrzu. Natomiast nadkrawanie polega na cieciu materiału za pomocą noża krążkowego list listwy nożowej na niepełnej grubości materiału.

Dobór sposobu bigowania zależy od tego czy można dopuścić do zmiany wytrzymałości materiału czy nie.

Bigowania można dokonywać za pomocą:
- noży bigujących umieszczonych w wykrojnikach dwu- lub wielozabiegowych,
- listew perforujących
- układu rolek,
- noży krążkowych,
- noży przekrawających,
- noży perforujących (noży odcinkowych),
- układu rolek.

Potocznie miejsca w których dokonano jeden z powyżej omawianych procesów nazywa się je ogólnie bigiem, gdyż polska nazwa przegniatanie nie ujmuje pozostałych procesów ułatwiających zginanie materiału. Mankamentem terminu bigowanie jest to, że nie mówi ono nic i niczego nie sugeruje osobom spoza kręgu zajmujących się tymi procesami. Ponieważ pozostałe sposoby bigowania posiadają nazwy własne i są one nazwami jednoznacznie określającymi ten proces tj nadkrawanie czy rycowanie lub perforowanie, dlatego proponowana jak i funkcjonującą nazwą do pozostałych procesów jest wyraz przegniatane jednostronne lub dwustronne. Te dwie odmiany również się nie odróżnia, gdyż używa się wersji skróconej "przegniatanie". W literaturze używa się określenia bigowanie w szerszym znaczeniu a także przegniatanie co jest zawężeniem procesów bigowania do dwóch

Bindowanie

Technologia łączenia luźnych kartek za pomocą sczepiania ich jednego brzegu za pomocą bindy. Do wykonywania tej czynności służy bindownica. Stosowana szczególnie w punktach kserograficznych i drukarskich, do szybkiego łączenia wydruków. Połączenie jest rozłączne i umożliwia wymianę kartek.

CMYK

Zestaw czterech podstawowych kolorów farb drukarskich stosowanych powszechnie w druku kolorowym w poligrafii i metodach pokrewnych (atramenty, tonery i inne materiały barwiące w drukarkach komputerowych, kserokopiarkach itp.). Na zestaw tych kolorów mówi się równieżbarwy procesowe[1] lub kolory triadowe (kolor i barwa w jęz. polskim to synonimy). CMYK to jednocześnie jedna z przestrzeni barw w pracy z grafiką komputerową.

C cyjan (ang. Cyan)
M magenta (ang. Magenta)
Y żółty (ang. Yellow)
K czarny (ang. blacK lub key colour)

Skrót CMYK powstał jako złożenie pierwszych liter angielskich nazw kolorów. Końcowa litera K może oznaczać albo literę ostatnią słowa black (czarny) (ostatnią, ponieważ litera B jest skrótem jednego z podstawowych kolorów w analogicznym skrócie RGB)[2] bądź skrót key colour (kolor kluczowy)[3].

  • Cyjan – odcień niebieskiego, ale trochę bledszy i bardziej spłowiały, można go określić jako szarobłękitny lub sinoniebieski. Najbardziej podobne kolory to błękit, szafir i turkus. Nazywanie koloru cyjanowego kolorem "zielononiebieskim" jest błędem wynikającym z niezrozumienia różnic pomiędzy addytywną i subtraktywną metodą mieszania barw. W syntezie addytywnej kolor uzyskany w wyniku połączenia zielonego i niebieskiego.
  • Magenta – w syntezie addytywnej kolor uzyskany w wyniku połączenia czerwieni i niebieskiego. Najbardziej podobne kolory to fuksja, karmazyn i amarant.
  • Yellow – kolor bardzo podobny do żółtego, jednak trochę bledszy od typowej nasyconej żółcieni. W syntezie addytywnej kolor uzyskany w wyniku połączenia czerwieni i zielonego.
  • Black – kolor czarny, jednak o niezbyt głębokiej czerni.

Farby w ww. kolorach nie są określone jednoznacznie, toteż odcienie ich kolorów różnią się u różnych producentów, szczególnie w różnych regionach świata.

RGB

Jeden z modeli przestrzeni barw, opisywanej współrzędnymi RGB. Jego nazwa powstała ze złożenia pierwszych liter angielskich nazw barw: R – red (czerwonej), G – green (zielonej) i B – blue (niebieskiej), z których model ten się składa. Jest to model wynikający z właściwości odbiorczych ludzkiego oka, w którym wrażenie widzenia dowolnej barwy można wywołać przez zmieszanie w ustalonych proporcjach trzech wiązek światła o barwie czerwonej, zielonej i niebieskiej (zob. promieniowanie elektromagnetyczne).

Z połączenia barw RGB w dowolnych kombinacjach ilościowych można otrzymać szeroki zakres barw pochodnych, np. z połączenia barwy zielonej i czerwonej powstaje barwa żółta. Do przestrzeni RGB ma zastosowanie synteza addytywna, w której wartości najniższe oznaczają barwę czarną, najwyższe zaś białą. Model RGB jest jednak modelem teoretycznym a jego odwzorowanie zależy od urządzenia (ang. device dependent), co oznacza, że w każdym urządzeniu każda ze składowych RGB może posiadać nieco inną charakterystykę widmową, a co za tym idzie, każde z urządzeń może posiadać własny zakres barw możliwych do uzyskania.

Model RGB miał pierwotnie zastosowanie do techniki analogowej, obecnie ma również do cyfrowej. Jest szeroko wykorzystywany w urządzeniach analizujących obraz (np. aparaty cyfrowe, skanery) oraz w urządzeniach wyświetlających obraz (np. telewizory, monitory komputerowe).

Zapis koloru jako RGB często stosuje się w informatyce (np. palety barw w plikach graficznych, w plikach html). Najczęściej stosowany jest 24-bitowy zapis kolorów (po 8 bitów na każdą z barw składowych), w którym każda z barw jest zapisana przy pomocy składowych, które przyjmują wartość z zakresu 0-255. W modelu RGB wartość 0 wszystkich składowych daje kolor czarny, natomiast 255 - kolor biały. W rzadszych przypadkach stosuje się model, w którym przypada po 12 lub 16 bitów na każdą ze składowych, co daje dużo większe możliwości przy manipulowaniu kolorem.